رهبری سازمانی و تیم‌سازی

آخرین بروزرسانی : ۱۴۰۵/۷/۱۴

رهبری سازمانی یعنی توانایی هدایت افراد به سمت یک هدف مشخص، به شکلی که اعضای تیم بدانند چه کاری باید انجام دهند و چرا انجام آن اهمیت دارد. مدیر خوب فقط وظایف را تقسیم نمی‌کند؛ او باید بتواند مسیر حرکت تیم را مشخص کند و در شرایط مختلف تصمیم مناسب بگیرد. یکی از پایه‌های رهبری، شناخت تفاوت‌های فردی اعضای تیم است؛ چون همه افراد با یک روش انگیزه نمی‌گیرند یا مسئولیت‌پذیر نمی‌شوند. یک تیم زمانی عملکرد خوبی دارد که اعضای آن وظایف خود را بشناسند و نسبت به نتیجه کارشان احساس مسئولیت داشته باشند. تعیین هدف‌های روشن باعث می‌شود انرژی افراد در مسیرهای مختلف پخش نشود و همه روی نتیجه‌ای مشترک تمرکز کنند. رهبر باید بتواند بین کنترل کردن و اعتماد کردن تعادل برقرار کند؛ دخالت بیش از حد، استقلال افراد را از بین می‌برد. تفویض اختیار یکی از مهارت‌های مهم رهبری است و به مدیر اجازه می‌دهد بخشی از مسئولیت‌ها را به افراد مناسب بسپارد. واگذار کردن یک کار به کارمند به معنی رها کردن او نیست؛ مدیر باید در زمان مناسب روند کار را بررسی و در صورت نیاز راهنمایی کند. تیم‌سازی از مرحله انتخاب افراد شروع می‌شود و تا نحوه تقسیم مسئولیت، ارتباطات، ارزیابی و حل اختلافات ادامه پیدا می‌کند. در یک تیم حرفه‌ای، تخصص افراد باید مکمل یکدیگر باشد و هر شخص جایگاه مشخصی در رسیدن به هدف داشته باشد. ایجاد اعتماد میان اعضای تیم زمان می‌برد، اما با رفتارهای متناقض مدیر می‌تواند خیلی سریع از بین برود. مدیر باید در تصمیم‌گیری‌های خود تا حد امکان منصف باشد و معیارهای مشخصی برای ارزیابی عملکرد افراد داشته باشد. برخورد متفاوت با کارکنان، زمانی که دلیل منطقی و قابل توضیحی نداشته باشد، معمولاً باعث شکل‌گیری نارضایتی در تیم می‌شود. یکی از نشانه‌های رهبری مناسب این است که کارکنان بتوانند درباره مشکلات کاری بدون ترس از سرزنش صحبت کنند. اختلاف نظر در تیم الزاماً نشانه ضعف نیست؛ مسئله اصلی این است که اختلاف‌ها چگونه مدیریت و به تصمیم عملی تبدیل شوند. رهبر باید بتواند در زمان اختلاف، موضوع شخصی را از مسئله کاری جدا کند و اجازه ندهد تنش‌های فردی روی عملکرد تیم اثر بگذارد. بازخورد دادن باید مشخص، قابل فهم و مرتبط با رفتار یا نتیجه کار باشد، نه اینکه صرفاً به قضاوت شخصیت فرد تبدیل شود. بازخورد مثبت زمانی ارزش بیشتری دارد که دقیقاً مشخص کند کدام رفتار یا عملکرد فرد مناسب بوده است. هنگام انتقاد نیز بهتر است مدیر به جای سرزنش کلی، مشکل را توضیح دهد و درباره راه اصلاح آن صحبت کند. رهبر مؤثر خودش نیز باید آماده دریافت بازخورد باشد؛ مدیری که فقط صحبت می‌کند و گوش نمی‌دهد، اطلاعات مهمی از تیم از دست می‌دهد. جلسات تیمی زمانی مفید هستند که هدف مشخصی داشته باشند و به جای طولانی شدن بی‌دلیل، به تصمیم و اقدام مشخص برسند. ایجاد فرهنگ همکاری به این معناست که افراد موفقیت خود را جدا از نتیجه کلی تیم نبینند. رقابت داخلی اگر درست مدیریت نشود، می‌تواند همکاری میان کارکنان را کاهش دهد و حتی باعث پنهان کردن اطلاعات شود. یکی از وظایف رهبر ایجاد فضایی است که افراد بتوانند ایده‌های جدید خود را مطرح کنند، حتی اگر همه ایده‌ها در نهایت اجرا نشوند. تصمیم‌گیری در شرایط فشار نیازمند حفظ آرامش، جمع‌آوری اطلاعات و تشخیص اولویت‌های واقعی است. رهبر نباید برای هر مسئله کوچک منتظر تصمیم خودش بماند؛ تیم باید به تدریج توان حل مسئله مستقل را پیدا کند. آموزش کارکنان بخشی از تیم‌سازی است و باعث می‌شود مسئولیت‌های مهم همیشه وابسته به یک یا دو نفر نباشد. جانشین‌پروری نیز به مدیر کمک می‌کند برای زمانی که افراد کلیدی سازمان تغییر می‌کنند، آمادگی بیشتری داشته باشد. شناخت نقاط قوت اعضای تیم باعث می‌شود وظایف با دقت بیشتری میان افراد تقسیم شوند. شناخت نقاط ضعف نیز برای طراحی آموزش و جلوگیری از قرار گرفتن افراد در موقعیت‌های نامناسب ضروری است. رهبر باید در شرایط بحرانی بتواند اطلاعات لازم را سریع جمع کند و از ایجاد ترس و سردرگمی در تیم جلوگیری کند. شفافیت در بیان مشکلات، در بسیاری از مواقع اعتماد کارکنان را بیشتر از پنهان کردن مسئله حفظ می‌کند. مسئولیت‌پذیری رهبر زمانی مشخص می‌شود که نتیجه نامطلوب به دست می‌آید و مدیر به جای پیدا کردن مقصر، علت مشکل را بررسی می‌کند. موفقیت یک تیم را نباید فقط با تعداد کارهای انجام‌شده سنجید؛ کیفیت، زمان، هماهنگی و نتیجه نهایی نیز اهمیت دارند. تیم‌سازی موفق به شناخت رفتارهای فردی، مدیریت تعارض، ارتباط مؤثر و ایجاد قواعد کاری مشخص نیاز دارد. مدیر باید بداند چه زمانی لازم است خودش وارد مسئله شود و چه زمانی بهتر است اجازه دهد اعضای تیم آن را حل کنند. ایجاد حس تعلق در کارکنان معمولاً با احترام، مشارکت دادن افراد در تصمیم‌های مرتبط و دیده شدن تلاش‌های آنها شکل می‌گیرد. رهبری حرفه‌ای به معنای همیشه قاطع بودن نیست؛ گاهی پذیرش اشتباه و تغییر تصمیم، نشانه بلوغ مدیریتی است. هدف نهایی تیم‌سازی این است که مجموعه‌ای از افراد پراکنده به گروهی هماهنگ تبدیل شوند که بتوانند بدون وابستگی دائمی به مدیر، کار را پیش ببرند. رهبری سازمانی زمانی نتیجه واقعی خود را نشان می‌دهد که تیم حتی در نبود مدیر نیز بتواند مسئولانه تصمیم بگیرد، همکاری کند و به سمت هدف مشترک حرکت کند...

جلسات دوره

بخش ۱

مبانی رهبری اثربخش

بخش ۲

ساخت و توسعه‌ی تیم‌های کارآمد

بخش ۳

تفویض اختیار و مدیریت عملکرد تیم